Mediation is snel inzetbaar en minder kostbaar. Het kost minder tijd en stress voor de betrokken partijen. (Weer) on speaking terms komen! Daardoor ontstaat voor alle betrokkenen een win-winsituatie. Niet strijden maar oplossen. Dit betekent dat de relatie op langere termijn in stand kan blijven. Mediation is snel inzetbaar en minder kostbaar.

Excellent Mediation begeleidt ook voor u de echtscheiding als tussenpersoon indien partijen geen contact meer willen met elkaar.

Angelien Bolsenbroek

Excellent Mediation

Mediation voor nu en de toekomst

Wat is mediation?
Bemiddeling alsmede mediation is een interventie van een bemiddelaar om twee of meer strijdende partijen of groepen met elkaar in gesprek te brengen. Hierbij is het streven dat de partijen uiteindelijk zelf tot een oplossing van het geschil komen met de hulp van een onafhankelijke derde, de bemiddelaar. Bemiddeling is vooral nuttig als de onderlingen communicatie verstoord is, als rechtstreekse onderhandeling tussen de partijen belemmerd wordt door een wederzijds gebrek aan vertrouwen of als er sprake is van een escalatie. Bemiddeling kan zelfs werken als één van beide partijen zo kwaad of beledigd is, dat hij weigert nog langer met de andere partij te praten.

Het doel van bemiddeling is niet het zoeken naar een oplossing waar alle partijen 100% enthousiast over zijn. Dat zou wel mooi zijn, maar het lukt zelden. Het doel is een oplossing tot stand te laten komen, waarin beide partijen zich kunnen vinden en die hun belangen op aanvaardbare wijze tegemoet komt. De bemiddelaar laat partijen de gang maken van standpunten naar belangen en ondersteunt hen in de verbetering van hun communicatie.

Bemiddeling versus mediation
In het Nederlands taalgebied wordt onderscheid gemaakt tussen het werk van de bemiddelaar en dat van de mediator: de mediator blijft bewust inhoudelijk op afstand en laat daarmee de conflictpartijen hun geschil zelf oplossen. De bemiddelaar is actief en op inhoudsniveau betrokken, onderzoekt bij alle partijen waar de belangen liggen, waar deze botsen en waar de pijn zit. Vervolgens komt de bemiddelaar zelf met een inhoudelijke oplossingsvoorstel waartegen partijen ja en nee kunnen zeggen. De mediator heeft slechts de procesregie in handen, de bemiddelaar heeft ook een groot deel van inhoudelijke regie.

Hoe werkt bemiddeling?
Bij conflictbemiddeling bemiddelt een onafhankelijke derde tussen de partijen, die op inhoudsniveau eigen baas blijven in het conflict. De bemiddelaar helpt de partijen om een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te vinden. Dit gebeurt door de (veelal verstoorde) communicatie tussen de partijen weer op gang te brengen en hen andere invalshoeken te bieden bij het zoeken naar een oplossing. De partijen zijn zelf verantwoordelijk voor het eindresultaat. Het bemiddelingsproces bestaat er gewoonlijk uit dat de bemiddelaar soms afwisselend met beide partijen praat (een ‘causus’). Wat het meest frequent voorkomt, is dat de bemiddelaar als gespreksleider optreedt bij een ‘plenair’ gesprek tussen partijen.

Snel resultaat?
Bemiddeling kan snel tot een resultaat leiden. Het uiteindelijke doel is een oplossing tot stand te brengen waarin beide partijen zich kunnen vinden. Als bij een geschil meerdere partijen betrokken zijn, kunnen zij allen aan de bemiddeling deelnemen en kan een ‘all in oplossing’ worden gevonden, die alle betrokkenen omvat.

Wanneer start een mediationprocedure?
Is dat het geval als de ene partij de andere partij daartoe uitnodigt en laatstgenoemde op het aanbod ingaat? Vindt stuiting plaats vanaf de datum van het aanbod of vanaf de datum van acceptatie? Of geldt dat partijen eerst een nadere uitwerking moeten overeenkomen en die schriftelijk moeten vastleggen met hun handtekeningen, zodat geen misverstanden kunnen ontstaan? Na het oriëntatiegesprek met partijen worden alle afspraken tussen de partijen en de mediator vastgelegd. Vervolgens zal de mediationovereenkomst met het mediationreglement en de gedragscode van de mediator worden toegestuurd. Deze overeenkomst dient door de deelnemende partijen te worden ondertekend. Uitsluitend na ondertekening daarvan begint de mediation.

Vrijwillig…
Essentieel voor een mediationprocedure is vrijwilligheid. U neemt vrijwillig deel aan de mediation. Dat betekent dat u komt met de intentie om er samen uit te willen komen. Bij mediation gaat u onder begeleiding van een mediator zelf op zoek naar een optimale en duurzame oplossing. Geen tegengestelde standpunten en argumenten, maar wederzijdse belangen onderzoeken. Geen ruziemodel, maar een oplossingsmodel. (Weer) on speaking terms komen! Door deze werkwijze ontstaat voor alle betrokkenen een win-winsituatie. Niet strijden maar oplossen. Dit betekent dat de relatie op langere termijn in stand kan blijven.

… maar niet geheel vrijblijvend
Zoals gezegd, vrijwilligheid is van essentieel belang. Het is uw eigen keus om aan de mediation deel te nemen. Dat betekent ook dat als u gedurende de mediation tot de overtuiging komt dat dit proces niet meer bij u past, u altijd de vrijheid hebt om te stoppen. Deze beslissing wordt wel nog met de mediator en de andere partij(en) aan tafel besproken. Het zou zonde zijn als u op een punt stopt waar er nog wel mogelijkheden zijn.

Mediation is echter niet vrijblijvend. Er wordt van alle partijen een inspanningsverplichting verwacht en de bereidwilligheid om er samen uit te willen komen. De mediator committeert zich om daarin te ondersteunen en de zaken helder op tafel te krijgen. De afspraken die de partijen met elkaar maken zijn vrijblijvend en herroepbaar totdat de (vaststellings-)overeenkomst is ondertekend.

Wederzijdse geheimhouding
Vertrouwelijkheid is een van de belangrijkste aspecten in een mediation. Daarom is wederzijdse geheimhouding essentieel. In het intakegesprek bij de mediation is dit vaak een bron van discussie: wat mag wel en wat mag niet? En in een gerechtelijke procedure wil een van beide partijen nog wel eens ‘lekken’.

Doel van geheimhouding
De geheimhoudingsplicht dient als waarborg voor het vrijuit kunnen spreken van partijen tijdens de mediation, zonder het risico te lopen dat de informatie, die tijdens mediation aan bod komt, voor een ander doel wordt gebruikt dan de bedoeling is. De informatie verkregen tijdens de mediation mag niet met anderen dan de deelnemers aan de mediation gedeeld worden en deze gegevens mogen niet in een eventuele gerechtelijke procedure worden gebruikt.

Juist in conflicten vertrouwt men elkaar niet of nauwelijks meer. In de mediation wordt aan het herstel van vertrouwen gewerkt. Dit kan enkel in een veilige omgeving, waarin de geheimhouding goed is gewaarborgd.

Vastlegging geheimhouding
Er bestaat geen wettelijke geheimhoudingsplicht in mediations. Daarom moet deze geheimhoudingsplicht opgenomen worden in de mediationovereenkomst. De geheimhoudingsplicht geldt voor allen die betrokken zijn bij de mediation. Ook advocaten of ingeschakelde deskundigen kunnen hieronder vallen. Indien zij de mediationovereenkomst niet hebben ondertekend, dienen zij een afzonderlijke geheimhoudingsverklaring te ondertekenen.

Tussentijdse verslagen in het mediationtraject vallen onder de geheimhouding, tenzij uitdrukkelijk anders wordt overeengekomen. De uiteindelijke vaststellingsovereenkomst (resultaat van de mediation) valt niet onder de geheimhouding. Als men deze geheimhouding desondanks wenst, dient dat specifiek in de vaststellingsovereenkomst opgenomen te worden.

Geheimhouding bij een gerechtelijke procedure
Als de mediation is mislukt en er alsnog een procedure bij de rechter wordt gevoerd, dan rijst de vraag of de geheimhouding standhoudt. Enerzijds is de tussen partijen overeengekomen geheimhoudingsplicht van kracht. Anderzijds geldt de in het artikel 21 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering opgenomen verplichting voor de procespartijen om alle van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aan te voeren. Het is aan de rechter om in het concrete geval een afweging te maken tussen het belang van de waarheidsvinding en het belang van de vertrouwelijkheid van mediation anderzijds.

Een mediator heeft geen verschoningsrecht, zoals een advocaat of arts dat wel heeft. De mediator mag zich in een gerechtelijke procedure niet verschuilen achter zijn beroep om geheime informatie niet met derden te delen. Indien een mediator als getuige wordt opgeroepen in een procedure, zal de rechter ook in die situatie moeten afwegen of het belang van de waarheidsvinding zwaarder weegt dan het belang van de vertrouwelijkheid in de mediation.

Uit de jurisprudentie blijkt dat de rechter vooralsnog de vertrouwelijkheid in de mediation laat prevaleren. Partijen hebben hier immers bewust voor gekozen en hebben daardoor zelf bewust het risico genomen dat bepaalde feiten niet bewijsbaar zijn.

Controle mandaat en legitimatie
Een ieder is wettelijk verplicht om zich te legitimeren. De deelnemende partijen aan tafel mogen en kunnen zelfstandig beslissingen nemen. De mediator bespreekt vooraf uw rechtspositie en of u willens en wetens aan de mediation kan deelnemen. Mediation is toekomstgericht en maakt het de deelnemers mogelijk om ook in de toekomst met elkaar de dialoog aan te gaan.

Mediation is minder kostbaar
Mediation is vaak aanzienlijk goedkoper dan een juridische procedure, waarbij ten minste twee advocaten betrokken zijn. Je schakelt immers maar één mediator in en de kosten van de mediation kun je delen.

Mediation bespaart tijd
Mediation duurt gemiddeld twee tot vijf sessies van anderhalf uur. Het conflict wordt dus heel wat sneller opgelost dan wanneer je voor een juridische procedure kiest. Zo’n procedure, waar de rechter of arbiter uiteindelijk een oordeel moet vellen over de beëindiging van het conflict, kost vaak vele maanden zo niet jaren. In zulke situaties verliezen advocaten zich niet zelden in een eindeloze strijd.

Mediation is minder stressvol
Mediation is veel minder stressvol vanwege de korte tijdsduur, maar ook omdat je minder afhankelijk bent van derden; je bepaalt zelf wat er gebeurt. Doordat partijen met elkaar in gesprek gaan, kan er worden gezocht naar een oplossing die voor iedereen het beste is. Dat werkt gewoon beter.

Mediation is oplossingsgericht
Mediation is erop gericht om een oplossing te vinden, die voor beide partijen passend is. Er wordt gezocht naar wat partijen bindt en niet naar wat het conflict verder laat escaleren. Bovendien, omdat gezamenlijk een oplossing wordt gezocht en gekozen, zal deze langer standhouden.

Mediation is informeel
Mediation heeft een informeel karakter, geen gedoe met ingewikkelde procedures. Je zit gewoon bij elkaar aan tafel en komt al pratend tot een oplossing. Nadat partijen overeenstemming hebben bereikt is dit vast te leggen in een vaststellingsovereenkomst.

Het mediationtraject levert oplossingen die door alle partijen worden gedragen. Dit is veel toekomstbestendiger dan wanneer deze opgelegd worden door een autoriteit. Partijen die gezamenlijk naar een oplossing zoeken, bereiken een resultaat dat beter past en wellicht ook veel meer te bieden heeft dan een doorgehakte knoop.

  • Een compromis is ook vaak niet meer dan een half-half-oplossing.
  • Mediation voorkomt escalatie en kent een hoge acceptatiegraad.
  • Het kan de relatie verbeteren en/of onnodige beschadiging van de relatie voorkomen.
  • Mediation vindt in beslotenheid plaats, in een neutrale en vertrouwelijke omgeving.
  • Anderen worden zonder uw toestemming niet geïnformeerd over uw conflict.
  • Mediation is kostenbesparend en werkt sneller dan een juridische procedure. Rechterlijke procedures kunnen soms jaren duren terwijl mediation een kwestie van weken kan zijn.

Deelname aan mediation is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Partijen moeten bereid zijn samen aan een oplossing te willen werken. Iedereen die bij de mediation aanwezig is, moet geheimhouding bewaren over de inhoud en het verloop van de onderhandelingen. Als een conflict wordt opgelost, komen de afspraken schriftelijk vast te staan in een overeenkomst.

Mediation wordt steeds vaker ingezet als methode om tot oplossing van een conflict te komen. Mediation heeft als voordeel dat je niet in gevecht gaat met elkaar, maar via gesprekken onder leiding van de neutrale en onpartijdige mediator zoekt naar een oplossing die voor beide partijen acceptabel is. Mediation kent veel voordelen ten opzichte van de traditionele manier van conflictbeslechting door een rechter, arbiter of advocaat.

Voorkom juridische procedures met mediation
Als u een conflict heeft met een persoon of organisatie waar u samen niet uit komt, kunt u kiezen voor mediation in plaats van een juridische procedure bij een rechter. Dat kan vaak veel tijd en geld besparen. Bij mediation werkt u zelf aan een oplossing, maar krijgt u er deskundige hulp bij. Ruim de helft van de zaken die met mediation worden aangepakt, krijgt een geheel of gedeeltelijk goede afloop.
De mediator is getraind in het begeleiden van onderhandelingen. Hij of zij oordeelt niet, maar helpt bij het vinden van een oplossing. De mediator is onafhankelijk, beide partijen moeten vertrouwen in hem of haar hebben.

Goede voorlichting is noodzakelijk voor een geslaagde mediation
Goede voorlichting is noodzakelijk om een juiste keuze te kunnen maken tussen een mediation of een procedure. In een mediation heb je de mogelijkheid om invloed te hebben op je eigen toekomst. Circa vijftien jaar geleden was mediation ook onder juristen en advocaten slechts in beperkte mate bekend. Het kan niet anders of geschillen die zich destijds voor mediation leenden, zijn toen bij de rechter beland.

Rechters doen als professionals bij comparities voorstellen, die niet altijd door partijen worden gevolgd. Soms zijn partijen niet in staat om het te kunnen bewerkstelligen. Dit betekent echter niet altijd dat de weigerachtige partij in een nadeliger positie komt. Rechters houden rekening met alle omstandigheden van het geval en zullen in iedere procedure een afweging maken. Het is niet uitgesloten dat de rechter die meent dat een partij zonder goede grond niet aan een mediation wil meewerken daarmee rekening zal houden in de beslissing. Het komt echter vaker voor dat een partij wel wil meewerken aan een mediation, maar door emotionele gebeurtenissen dit gewoon weg niet kan.

Heldere afspraken en wederzijds commitment voorwaarde voor succesvolle mediation
Om verkeerde verwachtingen te voorkomen is het belangrijk om bij de start van het traject de uitgangspunten helder te krijgen. Daartoe sluiten betrokkenen, samen met de mediator, een mediationovereenkomst. Op het moment dat de mediationovereenkomst door alle betrokkenen aan tafel en de mediator wordt ondertekend, kan de mediation echt beginnen. Mediation werkt op basis van vrijwilligheid en gelijkwaardigheid. Het staat de deelnemers én de mediator vrij om de mediation op elk gewenst moment te beëindigen. Dit gebeurt bij voorkeur aan de mediationtafel, opdat afgesproken kan worden hoe men verder gaat en wat er gebeurt met hetgeen tijdens de mediation is besproken. Soms wordt het behaalde resultaat gedeeltelijk vastgelegd.

Door hun deelname aan de mediation verklaren betrokkenen zich in te zullen spannen om het mediationproces goed en effectief te laten verlopen. Ook tonen ze de wil om hiermee tot een oplossing van het geschil te komen. Dit is een blijk van wederzijds commitment er samen uit te willen komen. Deelnemers spreken dan ook af dat zij gedurende de loop van de mediation afzien van acties die het proces nadelig kunnen beïnvloeden. Dus: opschorten van lopende juridische procedures, stoppen met elkaar bestoken met brieven, e-mails, dagvaardingen et cetera.

De rol van de mediator
De mediator is onafhankelijk, neutraal en onpartijdig. De mediator heeft geen belang bij de oplossing die cliënten voor hun conflict zullen vinden. Indien een cliënt twijfelt aan de neutraliteit van de mediator, dan is de voorkeur dat zij/hij dit meteen bespreekbaar maakt. Dit is immers niet de bedoeling. De taak van de mediator is het begeleiden van het communicatie- en onderhandelingsproces tussen cliënten om de kwestie die speelt helder op tafel te krijgen. Cliënten zijn zélf verantwoordelijk voor de inhoud van de gevonden oplossing. Er geldt tussen cliënten en de mediator absolute vertrouwelijkheid over wat in het kader van de mediation naar voren komt.

De mediator werkt op basis van een uurtarief. Cliënten maken een afspraak over de verdeling van de kosten van de mediation. De door mediation bereikte oplossing van het geschil mag/moet schriftelijk worden vastgelegd in een overeenkomst.

De focus ligt op belangen en de toekomst in plaats van op (juridische) standpunten en verleden. Betrokkenen houden zelf controle over wat hen verdeeld houdt en gaan, indien mogelijk, samen op zoek naar een oplossing. Er is vertrouwelijkheid en beslotenheid. Een (werkbare)relatie wordt behouden of zorgvuldig beëindigd.

Angelien Bolsenbroek

Excellent Mediation