Samenwonen, geregistreerd partnerschap, huwelijk

Om te beoordelen hoe een relatie, juridisch bezien, beëindigd dient te worden, moet eerst de samenlevingsvorm vastgesteld worden. Hierbij gaan we uit van vier hoofdvormen: samenwonen, samenwonen met een samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap en het huwelijk. Welke weg kan of moet worden bewandeld ter beëindiging van de (niet) juridische relatie door de partners?

Excellent Mediation begeleidt de partijen om er gezamenlijk uit te komen, hierdoor kunt U vaak veel meer regelen dan in een gerechtelijke procedure mogelijk is.

Wijzigingen Huwelijksvermogensrecht op 1 januari 2018

Datum van inwerkingtreding 1 januari 2018 de nieuwe wet Beperking wettelijke gemeenschap van goederen.
De nieuwe wet heeft onmiddellijke werking volgens de overgangswet voor ondernemers ten bate van de gemeenschap.
Inzake samenwoners willen jullie je eigen aandelen behouden maak huwelijkse voorwaarden als U in het huwelijk gaat.
Gaat U trouwen of in het huwelijk treden in 2018 dan kunnen wij U informeren over de gevolgen van de Wet beperking omvang wettelijke gemeenschap van goederen.

Samenwonen

Samenwoners hebben wettelijk gezien geen juridische band met elkaar. Het beëindigen van de ongehuwde samenleving is dan ook niet in de wet geregeld. Dit betekent dat het feitelijk verbreken van de samenleving de relatie al doet eindigen. Hier komt geen rechter, notaris of advocaat aan te pas. Er is geen vermenging van vermogen, geen recht op pensioen, geen recht op partneralimentatie. Ongehuwde samenwonende partners die uit elkaar gaan hebben geen alimentatieverplichting. Behalve natuurlijk als dat afgesproken is, bijvoorbeeld in een samenlevingscontract.

Als u niet zo’n regeling heeft, kunt u altijd vrijwillig afspreken dat de ene partner een tijdlang partneralimentatie zal betalen aan de ander. De partner met het hoogste inkomen kan een morele verplichting voelen om de aanstaande ex-partner – die bijvoorbeeld tijdens de samenwoning voor de kinderen en het huishouden heeft gezorgd en daardoor geen goede baan heeft – financieel te steunen. De alimentatieverplichting duurt zolang als de partners onderling afspreken. Een dergelijke afspraak moet schriftelijk worden vastgelegd om te bereiken dat deze bewijsbaar is en ook door de belastingdienst wordt erkend. Alleen wat de samenwonenden samen hebben aangeschaft kan een verdeling in de eenvoudige gemeenschap naar evenredigheid verdeeld moeten worden (met of zonder samenlevingsovereenkomst).

Samenwonen met een samenlevingsovereenkomst

Door het opstellen van een samenlevingsovereenkomst hebben de samenwoners een juridische band met elkaar gecreëerd. Bij het beëindigen van de samenleving moet dan gekeken worden of in deze samenlevingsovereenkomst hierover regels/afspraken zijn opgenomen. Veel voorkomende afspraken in een samenlevingsovereenkomst zijn beëindiging via aangetekend schrijven of beëindiging via notariële overeenkomst.

Het vastleggen van de beëindiging (via aangetekend schrijven of overeenkomst) heeft tot voordeel dat de beëindigingsdatum bewijsbaar vaststaat. Het juridisch kunnen aantonen van deze datum is onder andere van belang de bijdrage in de (gezamenlijke) lasten, de afspraken die gemaakt zijn in het geval van overlijden van een van de partners (verblijvingsbeding in de samenlevingsovereenkomst en erfstelling in het testament) en eventuele waarderingsafspraken in de samenlevingsovereenkomst. De beëindigingsdatum kan ook door één van de samenwoners vastgelegd worden. Vaak is hiervoor in de samenlevingsovereenkomst een mogelijkheid opgenomen in de vorm van een aangetekende brief of een deurwaardersexploot.

Als een van de partners reeds is vertrokken, maar nog steeds staat ingeschreven op het zelfde adres, en er is geen beëindiging van de samenlevingsovereenkomst, dan blijft men toch fiscaalpartner. De afwikkeling t.b.v. goederen, de verrekening over-/onderbeding samenwonenden is alleen rechtens afdwingbaar door een notaris. Met het opstellen van een notariële akte heeft men een executoriale titel in handen. Deze executoriale titel heeft men nodig om eventuele geldelijke afspraken (zoals betaling van alimentatie of de verdeling van het vermogen) daadwerkelijk te gelde te maken (rechtens afdwingbaar).

Geregistreerd partnerschap

Het geregistreerd partnerschap eindigt tijdens leven in de volgende door de wet genoemde gevallen: met wederzijds goedvinden, door ontbinding op verzoek van een van de partners en door omzetting in een huwelijk.

Ontbinding op basis van wederzijds goedvinden
De ontbinding op basis van wederzijds goedvinden vindt plaats door inschrijving door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand van een verklaring. De ontbinding door inschrijving van een verklaring door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand is alleen toegestaan als er geen minderjarige kinderen zijn waarvan beide partners juridisch ouder zijn of waarover zij gezamenlijk het gezag uitoefenen. In deze verklaring geven de beide partners aan dat zij hun geregistreerd partnerschap willen beëindigen. De verklaring dient mede ondertekend te zijn door minimaal één advocaat of notaris.

Uit de verklaring moet blijken dat de partners een overeenkomst hebben gesloten omtrent de beëindiging van hun geregistreerd partnerschap. De wet geeft vormvereisten voor de in te schrijven verklaring en de overeenkomst, in die zin dat de volgende onderwerpen daarin opgenomen moeten worden:

  • Het partnerschap wordt per bepaalde datum beëindigd op basis van een duurzame ontwrichting.
  • Gemaakte afspraken omtrent alimentatie.
  • De bewoning van de gezamenlijke woning.
  • De verdeling van de gemeenschappelijke eigendommen, verknochte goederen etc.
  • De verevening van pensioenrechten, fiscale afwikkeling tussen partijen etc.

De verklaring moet binnen drie maanden na ondertekening bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand ter inschrijving aangeboden worden. De ambtenaar schrijft deze dan in het register in.

Op verzoek van een van de partners
Indien er geen sprake is van beëindiging met wederzijds goedvinden, zal het partnerschap via een eenzijdig verzoek beëindigd moeten worden. De procedure met betrekking tot het eenzijdig verzoek staat gelijk als de beëindiging van het huwelijk via een eenzijdig verzoek. Eenzijdig verzoek is alleen te bewerkstelligen door een advocaat.

Omzetting in een huwelijk
De wet biedt de mogelijkheid om een geregistreerd partnerschap om te zetten in een huwelijk. Mede hierdoor eindigt het geregistreerd partnerschap.

Huwelijk
Sinds 1 oktober 1971 is in de regelgeving de enige rechtsgrond voor de echtscheiding die in de wet wordt genoemd ‘duurzame ontwrichting’. Volgens de wet wordt echtscheiding uitgesproken op verzoek van een van de echtgenoten of op gemeenschappelijk verzoek. Zowel het eenzijdig verzoek als het gemeenschappelijk verzoek moet ingediend worden bij de rechtbank. Men heeft dan te maken met het scheidingsrecht. Het scheidingsrecht bestaat uit het materiële recht en het formele recht. De echtscheiding komt pas tot stand door inschrijving van de beschikking van de rechtbank in de registers van de Burgerlijke Stand. Deze inschrijving dient binnen zes maanden na het onherroepelijk worden van de beschikking van de rechtbank plaats te vinden. Let op: als dit niet gebeurt, vervalt de beschikking en is men voor de wet alsnog getrouwd.
Scheiding van tafel en bed

In de volksmond treedt nogal eens verwarring op over de scheiding van tafel en bed. Als de echtgenoten besluiten uit elkaar te gaan en een van beiden verlaat daadwerkelijk de echtelijke woning, dan wordt wel eens gezegd dat zij ’gescheiden zijn van tafel en bed’. Praktisch gezien klopt dit misschien wel, maar de ’scheiding van tafel en bed’ is een aparte wettelijke procedure.

Ook hier is sprake van een verzoekschriftprocedure bij de rechtbank, waarna de beschikking ingeschreven dient te worden in het Huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Het huwelijk is dan nog niet ontbonden. De ontbinding van het huwelijk is mogelijk binnen een periode van drie jaar. De beschikking van de rechtbank dient dan ingeschreven te worden in het register van de Burgerlijke Stand.

De scheiding van tafel en bed komt voornamelijk voor in religieuze kringen. Als partners volgens hun geloof niet van ‘echt’ mogen scheiden, kan gekozen worden voor een scheiding van tafel en bed. In de meeste gevallen wordt de scheiding van tafel en bed dan ook niet omgezet in een daadwerkelijke ontbinding van het huwelijk.

Bij de beëindiging van een samenlevingsovereenkomst, geregistreerd partnerschap of huwelijk is de peildatum de ‘wettelijke datum’ van belang voor de samenstelling en waardering. Overigens hoeft juridisch gescheiden niet hetzelfde te zijn als fiscaal gescheiden. De fiscale scheidingsdatum heeft twee criteria: het indienen van het verzoekschrift en het niet meer volgens de Basis Registratie Personen ingeschreven staan op het zelfde adres.

Welke samenlevingsvorm u ook heeft, er komt veel kijken bij het beëindiging van uw relatie. Excellent Mediation kan u helpen om alles op een rijtje te zetten en de relatie op een voor alle partijen bevredigende manier af te ronden.

Onafhankelijk & onpartijdig